Share This Article
Yıl genelinde ısınma ve aşırı hava olayları önceki yılların üstünde seyredip küresel ortalamaları yeniden zıplattı; 2025, 2024’ten sonra ikinci/üçüncü en sıcak yıl olma ihtimali taşıdı. Küresel iklim diplomasi yılı boyunca zorluklar yaşadı: COP30 Belém (Brezilya) toplantısı hem karar baskıları hem de bir saha yangınla anıldı.
Yenilenebilir enerji yatırımları ve kurulu güç artışı hızlandı; IEA’nin Renewables 2025 raporu güneş PV ağırlıklı büyük genişlemeyi ve 2025 sonrası 2030 hedeflerine yönelik ivmeyi vurguladı. Özel sermaye ile kamu teşvikleri bazı bölgelerde hızlandı; diğer tarafta bazı büyük ekonomik aktörlerin (ülkeler/şirketler) iklim taahhütlerinde geri adım veya yavaşlama yaptığına dair eleştiriler görüldü.
Kuzey yarımkürede (özellikle Avrupa-Kanada-Mediterranean) büyük ısı dalgaları, orman yangınları ve hava kalitesi krizleri; Pasifik’te şiddetli tayfunlar/kasırgalar ağır kayıplara yol açtı.
İşte dünyada çevre, iklim değişikliği, küresel ısınma, temiz enerji, doğal afetler ve çevre konusunun alt kollarıyla ilgili yaşanan tüm gelişmeler…
Ocak 2025
Ocak ayı rekorları: Copernicus/ERA5 verileri, Ocak 2025’in kayıtlı en sıcak Ocak’lardan biri olduğunu bildirdi; Kuzey Yarımküre’de erken ısınma sinyalleri ciddi bir göstergeye dönüştü. Copernicus en sıcak Ocak verisini rapor etti.
Şubat–Mayıs 2025
Küresel ortalama yükselişi sürüyor: NOAA ve diğer kurumların aylık küresel sıcaklık raporları 2025’in ilk yarısında 20. yy ortalamasının ciddi biçimde üstünde olduğunu gösterdi.
Kuzey Amerika orman yangınları: Mayıs-Haziran’da Kanada’nın orman yangınlarında büyük artış; duman Kuzey Amerika’yı etkiledi, bazı katmanlar Avrupa’yı da etkiledi. Ulusal yetkililer seferber oldu. Orman yangınları ciddi evakuasyonlar ve transkontinental dumanlar yarattı.
Haziran–Ağustos 2025 — Avrupa/ Akdeniz yaz krizi
Büyük Avrupa ısı dalgaları (Haziran–Ağustos): Güneybatı Avrupa başta olmak üzere çok sayıda rekor sıcaklık, sağlık uyarıları, tarımsal kuraklık ve yangın riskleri. İspanya, Portekiz, Yunanistan ve Türkiye de yoğun etkilendi; ölümler ve aşırı sıcakla bağlantılı fazla ölümler rapor edildi.
İberya’da 2025 yangın dalgası: Ağustos başında uzun süreli sıcak dalgası ve şiddetli orman yangınları — bazı çalışmalarda bu yangınların son 30 yılın en kötüleri olduğu, yanan alanın normal yılların birkaç katı olduğu vurgulandı.
Eylül–Ekim 2025
Enerji geçişinde ticari/teknik ilerlemeler: IEA Renewables 2025 raporu yayımlandı; dünyada 2025–2030 arasında çok büyük PV ve rüzgâr kapasitesi artışı projeksiyonu, elektrikli araçlarda (EV) ve şebeke entegrasyonunda adımlar bildirildi. Rapor elektrik sektöründeki ivmeyi ve hâlâ süregelen yatırımla tedarik/izin darboğazlarını tartıştı.
Kasım 2025 — COP30 (Belém, Brezilya)
COP30 (Belém) — 6–20 Kasım: Müzakereler Paris hedefleri, finansman, kayıp ve zarar mekanizmaları, ormansızlaşma ve Amazon koruması gibi konular etrafında yoğunlaştı. Toplantı sırasında bazı önemli kararların gecikmesi ve taraflar arasında zorluklar rapor edildi.
COP30 alanında yangın/evakuasyon: Zirve sırasında fuaye/pavyon alanlarındaki yangın kısa süreli evakuasyona yol açtı; bu olay görüşmelerin kesintiye uğramasına sebep oldu ve güvenlik/altyapı eksikliği tartışıldı.
Kasım — Aralık 2025
Büyük Pasifik Tayfunu (Typhoon Kalmaegi) — Kasım başı: Filipinler ve Güneydoğu Asya’da ağır hasar ve yüzlerce ölü; bölgesel insani yardım ve acil durum müdahaleleri gerektirdi.
Yıl sonu analizleri: WMO ve Copernicus gibi kurumların değerlendirmeleri, 2025’in 2015–2025 aralığındaki en sıcak yıllardan biri olduğuna dair sinyalleri teyit etti; 2023–2025 üç yıllık periyodun çok yüksek ortalamalara işaret etmesi tartışıldı. 2025’in küresel sıcaklık açısından çok yüksek bir yıl olduğu; özellikle 2023–2025 üç yıllık dönemin 1.5°C ön-sanayi eşiğine yakın veya kısa dönemli aşımlar gösterdiği açık.
Türkiye’de yaşananlar…
Ocak – Mart 2025
2025’te Türkiye’de enerji üretiminde fosil yakıtların kullanımı ve buna bağlı CO₂ emisyonlarının artışı Avrupa içinde dikkat çekti. Türkiye, 2024’te Avrupa’daki fosil yakıt kaynaklı elektrik üretimindeki karbon salımında Almanya’yı geride bıraktı — bu trendin 2025’te de izlenmeye devam ettiği belirtiliyor.
Haziran – Temmuz 2025 (Ağır Doğal Afet Dönemi)
Türkiye’de aşırı sıcaklara bağlı olarak çok sayıda orman ve tarım yangını çıktı. Bazı kaynaklara göre 111 ayrı yangın bildirildi, 47 ilde yangın girişimleri oldu ve yaygın müdahaleler gerçekleştirildi. (Bu tür veriler çeşitli yerel raporlarla gündeme geldi.)
İzmir başta olmak üzere batı Anadolu’da çıkan şiddetli yangınlar nedeniyle 50 binden fazla kişi tahliye edildi; sıcak hava dalgası ve rüzgâr yangın risklerini artırdı.
Türkiye’nin birçok bölgesinde ciddi orman yangınları etkili oldu; özellikle Bursa civarında geniş alanlar zarar gördü, binlerce insan tahliye edildi, itfaiye ve yetkililer yoğun yangınla mücadele etti.
2–3 Temmuz 2025
İzmir’in Çeşme ilçesi civarında başlayan büyük yangın, rüzgârların hızla alevleri yaymasıyla kısa sürede geniş alanlara yayıldı. İlk yangın Çeşme’deki kırsal bölgede yüksek gerilim hattından çıktığı tahmin edilen arıza sonucu başladı. Bu yangın zeytinlikler, makilikler ve yerleşim bölgelerine doğru ilerledi.
Aynı dönemde Seferihisar, Menderes, Ödemiş ve Buca gibi diğer ilçelerde de yangınlar büyüdü. Yüksek sıcaklık, aşırı kuru hava ve sert rüzgârlar nedeniyle alevler kontrol altına alınması zor şekilde yayıldı.
Haziran sonu – Temmuz başı 2025
Yangınlar İzmir genelinde hızla yayıldı; 50.000’den fazla kişi güvenli bölgelere tahliye edildi.
En az 200’den fazla ev, bir hayvan barınağı ve iş yeri ciddi hasar gördü. Bazı yollar trafiğe kapandı, İzmir Adnan Menderes Havalimanı geçici süreliğine kapatıldı.
Yangınlar sonucunda en az iki ölüm olduğu bildirildi — bunlardan biri 81 yaşındaki bir yerleşik vatandaş, diğeri yangınla mücadele eden bir ormancıydı.
Rüzgâr ve kuraklık
Yangınların hızla yayılmasında rüzgâr hızlarının saatte 80–120 km’ye ulaşması kritik rol oynadı ve uçak/helikopterle müdahaleyi zorlaştırdı.
Kuraklık ve aşırı sıcaklık koşulları yangın riskini arttırdı; bölge yaz boyunca olağanüstü sıcak ve kuru kaldı.
1200’den fazla personel ve onlarca hava aracı (uçaklar, helikopterler), kara araçları ile çok yönlü yangın söndürme çalışmaları yürütüldü.
Ekipler yangın hatları boyunca gece-gündüz çalışarak yerleşim yerlerini korumaya, alevleri çevre yerleşimlere ulaşmadan söndürmeye odaklandı.
Büyüklük ve Alan Kaybı
İzmir civarında yangınların toplamda on binlerce hektar alanı etkilediği, yerleşim ve tarım alanlarının ciddi zarar gördüğü belirtiliyor. Yangınlar geçici olarak kontrol altına alınsa da iklimsel riskler ve sıcaklığın devam etmesi nedeniyle bölge uzun süre yüksek risk altında kaldı.
Bursa Orman Yangınları – Temmuz 2025
Bursa’nın Gürsu ve Kestel çevresi ile şehir etrafındaki ormanlık alanlarda büyük yangınlar çıktı ve özellikle kuzey-batı rotasında yayıldı.
Kestel ve Gürsu civarındaki yerleşim alanlarından en az 1.700 kişi tahliye edildi. Büyük alanlar çevresindeki köyler ve mahalleler güvenlik nedeniyle boşaltıldı.
Yetkililer yangının şehir merkezine yaklaşmasını engellemek için büyük çaba gösterdi; ancak yoğun duman ve alev tabakası şehir çevresinde gece gökyüzünü kırmızıya boyadı.
Kuzeybatı bölgesinde meteoroloji verileri aşırı sıcaklık ve düşük nemle birlikte rüzgârın yangının yayılmasını desteklediğini belirtti.
Yangın nedeniyle Bursa’yı çevreleyen ana yollar ve Ankara–Bursa otoyolu gibi kritik bağlantılar geçici olarak kapatıldı veya trafik kontrollü hale getirildi.
Yangının yüzlerce hatta binlerce hektar orman ve kırsal alanı etkilediği, tarım ve doğal yaşam üzerinde ağır etkileri olduğu bildirildi.
Bursa çevresindeki yangınların bir kısmında geri sahada can kayıpları ve yaralanmalar da bildirildi; özellikle kurtarma/faaliyet sırasında bir su tankeri kazası sonucu yaralanmalar olduğu da medya haberlerinde yer aldı.
Bursa’daki yangınlarda 1100’den fazla itfaiyeci ve personel, çok sayıda uçak ve helikopter ile söndürme çalışmalarına koştu.
Bölge afet bölgesi ilan edildi, ciddi maddi destek paketleri ve rehabilitasyon programları açıklandı.
Küresel iklim etkisi
Türkiye’de 2025 yazında süren yoğun sıcak dalgası, kurak toprak ve düşük nem koşulları yangın riskini ciddi oranda artırdı.
Yangınların birkaç bölümünde ihmal, elektrik hattı arızası veya insan kaynaklı kıvılcım tetikleyicileri rapor edildi — özellikle İzmir Buca’daki kıvılcım çıkışı ihmalin rolü olarak gündeme geldi.
2025 yangın sezonu bölgesel normallerin üzerinde uzun ve yıkıcı oldu; Türkiye genelinde binlerce yangın kaydedildi ve yüzlercesi acil müdahale gerektirdi.
Ağustos 28, 2025
Bir uluslararası çalışma yayımlandı: iklim değişikliğinin 2025 yazında Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs’ta görülen yangınların daha şiddetli hale gelmesine sebep olduğu ortaya koyuldu.
Su Krizi ve Kuraklık
2025 su kaynakları açısından Türkiye ve dünya için ciddi bir yıl oldu. Ülkenin büyük bir kısmı kuraklık ve su kıtlığıyla karşılaştı; tarım, sanayi ve kentsel su kullanımı üzerinde baskı artarken, devlet su tasarrufu programları, yeni su yönetimi projeleri ve Dünya Bankası destekli 600 milyon dolarlık kuraklık/flood yönetimi projesi başlatıldı.
